Look Back

تاريخچه:

 Look Backقسمتي از برنامة سلامتي عمومي جامعه است و به مجموعه روال تحقيقاتي گذشته‌نگري اطلاق مي‌شود كه در مورد اهدا كنندگان و يا دريافت‌كنندگان خون اجرا مي‌گردد تاريخچه  look backبه روايتي به سال 1982 برمي گردد كه درآن كودكي درايالات متحده آمريكا به دنبال تزريق خون به  HIV مبتلا شد.

عملاً وقتي آزمايش   HIV در مارس 1985 رايج شد اجراي Look back معمول گرديد و در حال حاضر در مورد HIV بصورت اجباري آئين‌نامه‌هاي دولتي فدرال ايالات متحدة آمريكا تعيين كننده چگونگي اجراي Look back و اطلاع رساني به دريافت كنندگان است و در مورد HCV FDA  دستورالعمل‌هايي را كه شامل آيين‌نامه‌هاي پيشنهادي اجراي Look back و اطلاع رساني دريافت‌كنندگان است، منتشر كرده است. براي HTLV (نوع I و II) يا HBV فعلاً نيازي به اجراي Look back نيست جهت رد يابي بيمايهاي عفوني ناشي از انتقال خون 3 روش داريم :

1)      اهداكنندگان مستمر آلوده به ويروسهاي منتقله ناشي ازانتقال خون شناسايي شوند.

2)       دريافت كنندگان خون ويافرآورده هاي خوني آلوده شناسايي شوند.

3)       كليه فراورده هاي تهيه شده ازاهداكننده آلوده به ويروسهاي منتقله ازطريق خون شناسايي ، جمع وقرنطينه شوند.

روش اول look back درواقع زماني آغاز مي شود كه يك فرد اهداكننده كه قبلا ازنظربيماريهاي قابل سرايت  منفي بوده درحال حاضر مثبت باشد يا اينكه كلاً روشهاي تشخيصي آزمايشگاهي قبلي انجام شده توانايي تشخيص و شناسائي يك عامل عفوني را نداشتند و پس از ابداع و انجام روش‌هاي جديد تشخيصي مشخص شود كه اهدا كنندگاني آلوده از قبل وجود داشته‌اند كه حال بايد تمامي افراد دريافت‌كننده اين خونها يا فرآورده‌هاي آلوده را ازخطر آلودگي خود مطلع كرد و براي آزمايش مجدد، مشاوره و درمان آنها اقدام لازم را انجام داد. 

 روش دوم  Trace backاست وزماني آغاز مي شود كه يك دريافت كننده خون يا فرآورده خوني از نظرعفونتهاي ناشي ازانتقال خون به دليل مصرف آن مثبت گزارش شود و بايد تمامي فرآورده هايی که تا کنون دريافت کرده و اهداکنندگان آن مورد شناسايی قرارگيرند.

روش سوم فراخواني محصولات است كه بايد تمامي شماره سري ساخت محصولاتي راكه احتمال سرايت يك بيماري عفوني رادارند از بازار جمع آوري كرد.

همانطوري كه ميدانيم از يك واحد خون اهدايی مي توان فرآورده هاي متعددي ( مثل گلبول قرمز متراکم ، پلاكت متراکم ، رسوب كرايو، پلاسما، محصولات پالايش شده ) تهيه كرد ويك فرد اهداكننده نيز مي تواند دريكسال چندين بار اقدام به اهداي خون نمايد كه اگر درطي اين مدت ازنظر سرولوژيكي منفي بوده ولي توانايي انتقال عامل عفوني راداشته باشد ميتواند دريافت كنندگان خون را آلوده سازد.

بنابراين شناسايي اهدا كنندگان مثبت و رديابي و پي‌گيري دريافت كنندگان خون يا فرآورده‌هاي حاصل از اين اهدا امري مهم، ضروري و وظيفة پر مسئوليتي است. علي‌الخصوص براي سازمانهاي انتقال خون كه درصدد تهيه و تأمين خون و فرآورده‌های سالم هستند، اجراي برنامه Look back در بدست آوردن اطلاعات كافي و مناسب از اهداكنندگان  بسيار حائز اهيت است تا بتوانند از سرايت بيماريهاي عفوني ناشي از انتقال خون پيشگيري كرده و در نهايت ايمني خونهاي مصرفي را ارتقاء دهند.

روش انجام:

  کار با  نمونه گيري ، آزمايش وانجام آزمايشهاي تكميلي شروع شده و درصورت منفي بودن متوقف ودرصورت مثبت بودن برنامه Look backادامه مي يابد.

الف) نقش مراكز انتقال خون

 1)شناسايي و قرنطينه كليه اهداهاي قبلي اهداكننده اي كه تغييرات سرمي نشان داده است تا 12 ماه گذشته وبندرت تاهرزماني كه مدارك لازم ثبت شده باشد.

2) مطلع ساختن مصرف كنندگان اين خونها وفرآورده ها( بيمارستانها  برايHIV   30 روز وبراي HCV  45 روز )

3) انجام آزمايش هاي تكميلي خونها و فرآورده هاي تهيه شده از اهداهاي آلوده

4)فراخواني جهت عودت و جمع‌آوري از بازار كه با ارسال اطلاعيه‌هاي كتبي به بيمارستانها انجام‌ مي‌شود. در اين اطلاعيه‌ها شماره اهدا، نوع محصول، علت دقيق فراخواني و همچنين عملكرد بيمارستان نسبت به فرآوردة آلوده ذكر مي‌شود. ضمناً لازم است از بيمارستان درخواست شود تا وجود هر گونه فرآوردة آلوده مصرف نشده را گزارش نمايد.

ب) نقش بيمارستانها:

عملکرد بيمارستان منوط به سيستم ثبت بايگاني مدارك شناسايي بيماري كه خون وفراورده دريافت نموده است، مي باشد .

1) بيمار زنده است ودر بيمارستان بستري است

2) بيمار زنده است واز بيمارستان مرخص شده است

3) بيمار فوت شده است

اگر اطلاعات بيمارستان فقط بيانگر اين باشد كه خون يا فرآوردة مورد نظر مصرف شده است ولي شمارة اهدا ذكر نشده باشد فرض بر اين است كه به بيمار خون و يا فرآوردة آلوده تزريق شده و بايد او را جهت معاينه، آزمايش و مشاوره مطلع كرد. اگر خون يا فرآوردة مصرف نشده باشد بايد رديابي كرد تا وضعيت واحد خون يا فرآورده مشخص شود. در صورت قطعي بودن عدم مصرف آن را قرنطينه كرده تا به مراكز انتقال خون بازگردانده شود و در آنجا مرحلة انهدام نهايي آن صورت پذيرد.